ORHAN SAĞLAM/BAHAR TANRITANIR
- Van'daki üniversite öğrencileri, matematik ile yapay zekayı bir araya getirerek hazırladıkları, yüksek irtifa insansız hava araçlarının (İHA) kanatlarının daha süratli ve güvenilir biçimde tasarlanmasına olanak tanıyan sistem sayesinde TEKNOFEST'te üçüncülük kazandı. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü 4.
sınıfında öğrenim gören Murat Serdar Almali ve Zana Özdemir, Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümü 4. sınıf öğrencisi olarak uzaktan katkı sunan Yahya Dalga ile birlikte "Skyward Crescent 1516 Takımı"nı oluşturdu. Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü öğretim elemanı Dr.
Öğr. Üyesi Ferhat Ekin'in akademik danışmanlığında çalışan öğrenciler, yüksek irtifa İHA'larının kanat tasarımında karşılaşılan sorunları gidermek ve güvenilirliği daha yüksek tasarımlar geliştirmek için geçen yıl "Yüksek İrtifa İHA Kanat Tasarımı İçin Artık Öğrenme Tabanlı Hibrit Aerodinamik Optimizasyon Ekosistemi" adlı projeyi başlattı.
Bilgisayar destekli mühendislik analizlerini matematiksel programlama yöntemleri ve yapay zekayla buluşturan öğrenciler, çeşitli kanat profillerinin kaldırma, hava direnci ve moment niteliklerini bilgisayarda inceleyip ulaştıkları verileri matematiksel modeller ve yapay sinir ağları aracılığıyla değerlendirerek kanatların değişik uçuş şartlarında göstereceği performansı öngören bir sistem ortaya koydu.
Değişik kanat tasarımlarını daha kısa sürede değerlendirmeyi ve ayrıntılı analizlere geçilmeden elverişli seçenekleri saptamayı amaçlayan projeleriyle 30 Eylül-4 Ekim tarihlerinde Şanlıurfa GAP Havalimanı'nda gerçekleştirilen TEKNOFEST'e katılan Skyward Crescent 1516 Takımı, Üniversite Öğrencileri Araştırma Proje Yarışması'nda "savunma, uzay ve havacılık" kategorisinin üçüncüsü oldu.
İHA'ların tırmanma, havada kalma ve seyir gereksinimlerini bir bütün olarak ele alan, kanat kısımlarının birbiriyle uyumunu da gözeten projenin üç boyutlu kanat tasarımları ile aerodinamik analiz çalışmalarına destek sunması amaçlanıyor. "Çalışmamızı daha kapsamlı hale getirmek istiyoruz" Dr. Öğr.
Üyesi Ekin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, okudukları bir haberin verdiği ilhamla öğrencileriyle birlikte bu alandaki çalışmalara başladıklarını anlattı. İnsansız hava araçlarının yüksek irtifadaki görevlerini daha başarılı biçimde yerine getirmesine yardımcı olacak yapay zeka destekli bir sistem hazırladıklarını belirten Ekin, "Bu projeyle yüksek irtifa İHA'larımız açısından süreci mümkün olan en kolay hale getirmeyi amaçlıyoruz.
Kanat tasarlayan mühendislerimizin, ihtiyaç duydukları bilgileri bilgisayara girdiklerinde yüksek irtifa şartlarını içeren üç boyutlu kanat tasarımını hazır olarak elde etmelerini tasarladık. Çalışmamızı temel mühendislik ve ileri mühendislik olmak üzere iki paragrafta ele alabiliriz. Şu aşamada ilk paragrafı tamamlamış bulunuyoruz.
İlerleyen yıllarda kanadın ileri mühendislik süreçlerini de çalışmamıza katarak hedefimizi daha ileri bir noktaya götürmekte kararlıyız." ifadelerini kullandı. Yarışmadan ödülle dönmenin kendilerine gurur verdiğini söyleyen Ekin, "Üniversitemizin tarihinde ilk kez derece kazanan ekip olarak oraya gitmek bize ayrıca gurur yaşattı.
Bundan sonraki süreçte çalışmalarımızı daha kapsamlı hale getirmek istiyoruz. Artık bunun üniversitemiz için bir rutin halini almasını umuyoruz. Oraya derece kazanarak katılmak çok güzel; ancak derece elde etmeden de üniversitemizi orada temsil edip TEKNOFEST ortamında projelerimizi tanıtmak farklı bir keyif veriyor.
İleri mühendislik süreçlerini de göz önünde bulundurarak projemizi daha ileri bir aşamaya ulaştırmayı amaçlıyoruz. Önümüzdeki yıllarda TEKNOFEST alanlarında projemizin geliştirilmiş sürümlerini yeniden sunabilmek için çalışmalarımıza devam ediyoruz." şeklinde konuştu. "Ödül kazanmak bize güçlü bir motivasyon sağladı" Projede görev alan öğrencilerden Murat Serdar Almali ise bu çalışmanın içinde bulunmaktan çok mutlu olduğunu ifade etti.
Projenin hazırlanması sırasında hocası ve arkadaşlarıyla güzel zaman geçirdiğini anlatan Almali, şu açıklamalarda bulundu: "Ortak havuzdaki derslerimiz arasından Ferhat hocamızın yürüttüğü uzay ve havacılık dersini seçmeli ders olarak seçtim. Dersi sevdikçe ve ilgim arttıkça bu projeyi elektrik-elektronik mühendisliği disipliniyle hangi şekilde buluşturabileceğimiz üzerinde düşündük.
Böylece ben de yapay sinir ağları konusunda sorumluluk üstlenerek çalışmaya katıldım. Hazır yapay zeka uygulamalarından yararlanmadık. Oluşturduğumuz algoritmada, kod yazmayı gerektirmeyen yapay sinir ağları programının bütün akışını kendimiz hazırladık ve verileri kendimiz girdik.
Verilerin sınanması, tahmin edilmesi ve tahmin algoritmasının geliştirilmesi süreçlerinin tamamını da yine biz yürüttük. Farklı denklemlerden yararlandık. Bu çalışmada yapay zekadan makine öğrenmesi yöntemini kullanarak faydalandık." Yapay zeka uygulamasını kendi çalışmalarıyla ortaya çıkardıklarını vurgulayan Almali, "1500 proje başvurusu içinden uzay ve havacılık kategorisinde üçüncülüğü kazanmak bize büyük mutluluk ve gurur yaşattı.
Bunun üniversitemizin bu alanda kazandığı ilk ve tek ödül olması, arkadaşlarımızla birlikte mutluluğumuzu daha da artırdı. Kazandığımız ödül bize güçlü bir motivasyon sağladı. Çalışmamızı daha ileri bir noktaya taşımayı amaçlıyoruz." diye konuştu.
